Etap 7. Telefon do Wadima
Później Galina Pietrowna zadzwoniła do Wadima.
Rozmowa nie była łatwa.
— Bałem się za bardzo ingerować — przyznał. — Irina mówiła, że Kostia nie chce mnie widzieć.
— Chce.
Po drugiej stronie zapadła cisza.
— Przyjadę dzisiaj.
Wadim pojawił się trzy godziny później.
Kostia początkowo nie chciał wyjść z pokoju.
Galina Pietrowna go nie zmuszała.
W końcu chłopak sam zszedł do salonu.
Wadim wstał.
Przez chwilę obaj tylko na siebie patrzyli.
Potem ojciec objął syna.
Kostia wczepił palce w jego kurtkę.
— Przepraszam, tato.
Wadim odsunął się trochę.
— Za co?
— Myślałem, że mnie zostawiłeś.
Ojciec pokręcił głową.
— Nigdy cię nie zostawiłem.
Galina Pietrowna wyszła do kuchni.
Chciała dać im trochę czasu.
Wieczorem Wadim opowiedział jej więcej.
Twierdził, że Irina utrudniała mu kontakty z synem, żądała pieniędzy i groziła sądem.
— Powinienem był walczyć mocniej — powiedział. — Ale przekonała mnie, że Kostia naprawdę nie chce mnie widzieć.
Galina Pietrowna odpowiedziała:
— Teraz nie możemy tracić czasu na wzajemne oskarżenia.
Spojrzała w stronę schodów.
— Trzeba pomóc chłopcu.
Wadim skinął głową.
— Zgadzam się.
Ustalili, że skontaktują się z psychologiem i prawnikiem.
Nie po to, żeby rozpoczynać kolejną wojnę.
Chcieli formalnie uporządkować tymczasowy pobyt Kostii u babci i kontakty z ojcem.
Etap 8. Irina wraca dwa dni później
Po dwóch dniach Irina pojawiła się ponownie.
Tym razem nie krzyczała.
Stała przy drzwiach blada i wyczerpana.
— Mogę wejść?
Galina Pietrowna nie odpowiedziała od razu.
Spojrzała na wnuka.
Kostia wzruszył ramionami.
— Jeśli chce, niech wejdzie.
Dopiero wtedy babcia odsunęła się od drzwi.
Irina zdjęła płaszcz.
Postawiła przy ścianie dużą torbę.
— Przyniosłam jego rzeczy.
Potem spojrzała na syna.
— I chciałam porozmawiać.
Kostia zapytał:
— O czym?
Irina patrzyła na niego inaczej niż zwykle.
Nie było na jej twarzy irytacji.
Nie było też charakterystycznej pewności, że z góry zna wszystkie odpowiedzi.
— Nie wiedziałam, że jest ci aż tak źle.
Kostia odpowiedział natychmiast:
— Mówiłem.
Irina spuściła wzrok.
— Mówiłeś.
Przełknęła ślinę.
— Tylko ja nie słuchałam.
Kostia odwrócił się.
— Zawsze słuchałaś tylko siebie.
— Tak.
Irina usiadła.
— Wydawało mi się, że jeśli będę wszystko kontrolowała, ochronię cię.
Chłopak nie odpowiadał.
— Po rozwodzie zaczęłam myśleć, że jeśli będziesz słaby, ludzie cię skrzywdzą.
Kostia spojrzał na nią.
— A ty sama mnie krzywdziłaś.
Irina opuściła głowę.
— Wiem.
Galina Pietrowna cały czas uważnie obserwowała córkę.
W końcu powiedziała:
— Same słowa nie wystarczą.
Irina skinęła głową.
— Rozumiem.
Po chwili dodała:
— Zapisałam się już do psychologa.
Kostia spojrzał na nią ze zdziwieniem.
— Naprawdę?
— Naprawdę.
Irina mówiła dalej:
— Rozmawiałam też z prawnikiem.
Popatrzyła synowi prosto w oczy.
— Jeśli chcesz przez jakiś czas mieszkać u babci, nie będę cię zmuszała do powrotu.
Kostia milczał.
— Ale chciałabym cię widywać — dodała Irina. — Tylko wtedy, kiedy sam będziesz chciał.
Etap 9. Kilka tygodni później
Minęło kilka tygodni.
Kostia nadal mieszkał u babci.
Zmiana była widoczna powoli, ale wyraźnie.
Znowu zaczął rozmawiać podczas śniadania.
Czasem żartował.
Pomagał w domu.
Zapisał się nawet na zajęcia z robotyki, których wcześniej odmawiał.
W każdą sobotę spotykał się z ojcem.
Z Iriną widywał się rzadziej.
Początkowo wyłącznie w obecności psychologa.
Te rozmowy były trudne.
Irina próbowała czasem tłumaczyć, dlaczego zachowywała się tak, a nie inaczej.
Kostia nie zawsze chciał tego słuchać.
Podczas jednego ze spotkań powiedział:
— Nie potrzebuję usprawiedliwień.
Irina zamilkła.
— Potrzebuję, żebyś już więcej tak nie robiła.
— Postaram się.
Kostia natychmiast poprawił:
— Nie „postarasz się”.
Spojrzał na nią stanowczo.
— Zrobisz.
Irina skinęła głową.
Dla niej samo nieodpowiadanie natychmiast było czymś nowym.
Nie spieranie się.
Nie udowadnianie własnej racji.
Nie domaganie się wdzięczności.
Galina Pietrowna również wiele zrozumiała.
Przez zbyt długi czas brała milczenie wnuka za spokój.
Chcąc zachować dobre relacje z córką, nie dostrzegała, jak źle czuje się Kostia.
Etap 10. Stara ramka
Pewnego wieczoru Irina przyszła bez drogiej torebki.
Bez prezentów.
Bez listy pretensji.
W rękach trzymała tylko starą ramkę.
— Odnowiłam zdjęcie — powiedziała.
Na fotografii Kostia był jeszcze mały.
Obok niego stali Irina i Wadim.
Irina zwróciła się do matki:
— Mamo, mogę powiesić je tutaj?
Galina Pietrowna spojrzała na córkę.
— Oczywiście.
Irina zawiesiła fotografię na ścianie.
Kostia stał obok i nic nie mówił.
Matka spojrzała na niego.
— Nie proszę cię, żebyś od razu o wszystkim zapomniał.
Chłopak nadal milczał.
— Chcę tylko, żebyś wiedział, że rozumiem, iż byłam w błędzie.
Kostia zapytał:
— A jeśli znowu zaczniesz krzyczeć?
Irina odpowiedziała:
— Wtedy możesz odejść.
Chłopak zmarszczył brwi.
— I nie rozmawiać ze mną, dopóki się nie uspokoję.
— Nie będziesz mnie zatrzymywać?
— Nie.
Kostia długo przyglądał się matce.
W końcu powiedział:
— To możesz zostać na kolację.
Irina się uśmiechnęła.
Nie rzuciła się jednak, żeby go przytulać.
Nie próbowała wykorzystać tej chwili do wymuszenia większej bliskości.
Po prostu zdjęła płaszcz i weszła do kuchni.
Galina Pietrowna zaczęła wyjmować talerze z szafki.
Kostia zajrzał do środka.
— A tort będzie?
Babcia odpowiedziała:
— Oczywiście. Tylko mały.
Kostia zastanowił się.
— A może być duży?
Irina po raz pierwszy od bardzo dawna zaśmiała się szczerze.
— Może być duży.
Spojrzała na syna.
— Ale bez gości, których nie zapraszałeś.
Kostia się uśmiechnął.
Tego wieczoru nie świętowali urodzin.
Świętowali powrót zaufania.
Droga przed nimi nadal była długa.
Być może Irina jeszcze nieraz straci panowanie nad sobą.
Być może Kostia jeszcze długo będzie podchodził do jej słów z ostrożnością.
Ale teraz w domu obowiązywały zasady, których mieli przestrzegać wszyscy:
nikt nie krzyczy,
nikt nie grozi,
nikt nie zmusza drugiej osoby do uśmiechania się tylko dla opinii innych,
a przede wszystkim — nikt nie zostaje sam ze swoim strachem.
Galina Pietrowna patrzyła, jak córka ostrożnie nakłada wnukowi sałatkę, i myślała o tym, że czasami rodziny nie ratuje się wielkimi słowami ani drogimi prezentami.
Czasem wystarczy wreszcie usłyszeć człowieka, który przez długi czas milczał.
A Kostia, zdmuchując świeczki na małym torcie, po raz pierwszy nie pomyślał o tym, żeby wszyscy dali mu spokój.
Zażyczył sobie, żeby w domu znowu można było być sobą.
