— Kotlety są przesuszone. Takie to tylko kotu można dać — powiedziała Galina Pietrowna, nie patrząc na synową. Brzmiało to tak, jakby nie mówiła tego do niej, tylko rzucała uwagę gdzieś w przestrzeń, podobnie jak komentuje się pogodę albo rosnące ceny w sklepach.
Nadieżda podniosła wzrok znad talerza. Przez chwilę milczała. Potem znowu spuściła oczy.
Za oknem robiło się ciemno. Listopad tego roku był zimny, mokry i nieprzyjemny — po szybach spływały ciemne krople deszczu, a na podwórku wiatr przesuwał po asfalcie mokre liście, które dawno przestały wyglądać pięknie. W mieszkaniu było ciepło, pachniało jedzeniem i czymś lekko kwaśnym, co zawsze pojawiało się w powietrzu, kiedy przychodziła teściowa.
Nadieżda nie potrafiła wyjaśnić, skąd brało się to wrażenie. To nie były perfumy ani zapach ubrań. Raczej pewna obecność, która wypełniała przestrzeń jeszcze zanim Galina Pietrowna zdążyła zdjąć buty.
Siergiej jadł w milczeniu. Artiom, ośmioletni syn Nadieżdy, ostrożnie kroił kawałek mięsa. Dawno nauczył się nie podnosić wzroku, kiedy babcia Gala zaczynała mówić.
Nadieżda zauważyła to kilka miesięcy wcześniej. Zauważyła, jak zmieniała się postawa syna, gdy tylko teściowa otwierała usta. Ramiona lekko wysuwały się do przodu, głowa opadała niżej — jakby chłopiec próbował stać się mniejszy, mniej widoczny, przeczekać trudną chwilę.
Znała ten gest. Sama kiedyś go wykonywała.
I właśnie to bolało ją najbardziej. Nie same słowa teściowej, nie milczenie męża ani zmęczenie codziennością. Najbardziej bolało to, że widziała w swoim dziecku coś, z czego sama kiedyś z trudem próbowała się uwolnić — nawyk kurczenia się przy kimś, kto mówi z pretensją, gotowość do ustąpienia tylko po to, żeby nie było gorzej.
Mieszkanie, które było jej własnym miejscem
Nadieżda kupiła to mieszkanie sama. Po rozwodzie, po dwóch latach, podczas których wszystko dźwigała własnymi siłami — pracę inżyniera-konstruktora w biurze projektowym, wychowanie syna i kredyt za wynajem mieszkania, zanim udało jej się odłożyć pieniądze na własne lokum.
To nie była szybka ani łatwa droga. Liczyła każdy rubel, rezygnowała z drobiazgów, których inni nawet nie zauważają. Tak wyglądały jej dwa lata życia.
Trzypokojowe mieszkanie na czwartym piętrze, z widokiem na skwer. Kiedy agent otworzył drzwi i weszli do środka, Artiom od razu pobiegł do okna, żeby zobaczyć drzewa.
Nadieżda stanęła pośrodku pustego salonu i przez chwilę po prostu słuchała ciszy. Pachniało nową podłogą i świeżą farbą. Podpisała umowę, a później długo nie mogła uwierzyć, że to naprawdę się wydarzyło.
Jej własne miejsce. Pierwszy raz naprawdę jej.
Pierwszy rok mieszkała tutaj tylko z Artiomem. Meble kupowała stopniowo — najpierw łóżka, później kanapę, potem stół i szafy. Artiom przyklejał naklejki na swoje drzwi, a Nadieżda sama montowała półki, używając wiertarki i kołków, bo nie miała kogo poprosić o pomoc i nie chciała czekać.
Wieczorami jedli razem kolację w małej kuchni. Było w tym spokojne, trochę zmęczone szczęście — takie zwyczajne, którego nie pokazuje się w filmach, bo nie ma w nim wielkich scen. Jest tylko codzienność i prawdziwe życie.
Początek związku z Siergiejem
Z Siergiejem Nadieżda poznała się przypadkiem, przez wspólnych znajomych, na urodzinach, na które wcale nie miała ochoty iść. Artiom był wtedy u swojej babci od strony matki, a Nadieżda pojawiła się tam tylko dlatego, że przyjaciółka Katia bardzo ją prosiła i mówiła, że potrzebuje wsparcia.
Na przyjęciu było głośno. Ludzie rozmawiali jednocześnie, ktoś już tańczył. Nadieżda stała przy oknie z szklanką soku i myślała tylko o tym, że chciałaby wrócić do domu.
Siergiej również stał przy oknie. Też z sokiem.
Zaczęli rozmawiać naturalnie. Najpierw o tym, że oboje nie piją alkoholu, potem o pracy, książkach i codzienności. Zanim się zorientowała, minęły trzy godziny.
Był spokojny, poważny i trochę nieśmiały — szczególnie kiedy rozmowa zeszła na temat Artioma. Nie udawał zachwytu i nie próbował od razu odgrywać roli idealnego ojczyma.
Zapytał tylko:
„Jak sobie radzicie we dwoje?”
Nadieżda zapamiętała to pytanie. Nie było w nim litości ani obawy. Było zwykłe, szczere zainteresowanie czyimś życiem.
Spotykali się przez osiem miesięcy. Siergiej kilka razy widział się z Artiomem — poszli razem do kina, raz do zoo, innym razem spacerowali po parku i karmili kaczki.
Po jednej z takich wycieczek chłopiec długo milczał w samochodzie. Dopiero wieczorem przed snem powiedział:
— On jest w porządku.
Dla ośmiolatka, który przeżył rozwód rodziców, była to bardzo wysoka ocena.
