Przedpokój nagle zrobił się ciasny, jakby ściany przesunęły się ku sobie i wycisnęły z mieszkania cały tlen. Vera Nikołajewna, mimo tuszy i zadyszki, parła do celu z uporem nosorożca. Jej cel — torebka Iriny na komodzie — był tak blisko, że kobieta wyciągnęła już ku niej chciwe, drżące z podniecenia ręce.
– Nie ważyć się! – ryknęła Irina, robiąc szybki krok i odcinając teściową od komody własnym ciałem.
Nie bawiła się w delikatność. Odepchnęła Verę Nikołajewnę twardo, ramię w ramię. Tamta zachwiała się z rozpędu, nadepnęła obcasem na brzeg dywanika, straciła równowagę i ciężko, jak worek ziemniaków, opadła na miękką pufę przy ścianie. Pufa żałośnie zaskrzypiała pod jej ciężarem.
– Ty co, ręce na mnie podnosisz? – zawyła teściowa, łapiąc się za serce, choć w jej oczach nie było bólu ani strachu. Było tylko wściekłe zdziwienie, że ktoś wreszcie stawił jej opór. – Na matkę byłego męża? Ja cię pozwę. Jeszcze mi za krzywdę moralną dopłacisz.
– Wstać i wynosić się – wycedziła Irina, patrząc na nią z góry. W środku nie było już litości ani szacunku dla siwych włosów. Przed nią siedziało bezczelne, chciwe stworzenie, przekonane, że cały świat jest mu coś winien tylko dlatego, że istnieje.
Ale Vera Nikołajewna nie zamierzała odchodzić. Przeciwnie. Po fizycznym oporze zmieniła taktykę i postanowiła się okopać. Demonstracyjnie rozpięła płaszcz do końca, odsłaniając sprany sweter w kulkach, po czym z jękiem podniosła się z pufy i od razu przecisnęła się obok Iriny z powrotem do salonu.
– O nie, moja droga, teraz tak łatwo mnie nie wyrzucisz – oświadczyła, opadając na jasnobeżową kanapę. Brudna poła płaszcza położyła się na drogiej tapicerce, zostawiając na niej szary ślad. – Nie wyjdę stąd, dopóki się nie dogadamy. Siadaj, powiedziałam. Będziemy układać harmonogram wpłat. Oleg musi płacić za mieszkanie, musi jeść mięso, musi się ubrać na zimę. Myślisz, że żartuję?
Założyła nogę na nogę, a grudka błota oderwała się od podeszwy i spadła prosto na puszysty dywan. Irina patrzyła na ten kawałek brudu jak zahipnotyzowana. To była ostatnia kropla. Jej dom, jej twierdza, jej sterylny świat deptano na jej oczach.
– Pani mnie nie słyszy? – głos Iriny zrobił się niski, drżący od powstrzymywanej furii. – Nie będzie pieniędzy. Nie zamierzam sponsorować Olega. Proszę wynosić się z mojego domu.
– To mnie zmuś – Vera Nikołajewna uśmiechnęła się bezczelnie, czując się panią sytuacji. Omiótła wzrokiem pokój. – Ale bogato żyjesz… Patrzcie, jaki żyrandol. Kryształ? A Oleg siedzi w półmroku, żarówkę oszczędza. Powinno ci być wstyd, Irka. Wstyd i hańba. Na jego garbie wjechałaś do raju. Gdyby cię nie inspirował, siedziałabyś w swojej dziurze. Więc to wszystko…
Zatoczyła ręką po salonie.
– To wszystko jest z prawa nasze. Rodzinne.
Sięgnęła do stolika kawowego, na którym leżała elegancka szkatułka na biżuterię, lekkomyślnie zostawiona tam przez Irinę rano. Vera Nikołajewna capnęła ją, otworzyła wieczko i bezceremonialnie zaczęła przebierać grubymi palcami w zawartości.
– O, złotko… – przeciągnęła, wyciągając cienki łańcuszek. – To wezmę. Oddam do lombardu, chociaż normalnego jedzenia kupię. Uznajmy, że to pierwsza rata.
Irina w dwóch susach znalazła się przy kanapie i wybiła szkatułkę z rąk teściowej. Biżuteria z brzękiem rozsypała się po podłodze, wtaczając się pod meble.
– Niech pani tylko spróbuje jeszcze raz przyjść do mojego domu, Vero Nikołajewno, a wezwę policję. Mam dosyć pani ciągłych wizyt w sprawie pani syna. On nie jest już dla mnie nikim. A pani tym bardziej.
Stała nad kanapą ze zaciśniętymi pięściami, tak mocno, że paznokcie wbijały się w skórę dłoni. Trzęsła się, ale nie była to histeria słabości. To było drżenie drapieżnika gotowego do ataku.
Vera Nikołajewna powoli podniosła na nią oczy. Nie było w nich strachu przed policją. Była tylko pogarda awanturnicy przekonanej o własnej bezkarności.
– Policję? – powtórzyła szyderczo. – Na emerytkę? Na chorą kobietę? Przyjadą i jeszcze ciebie ukarzą za znęcanie się nad starszymi. Popatrz na siebie, zdrowa kobyła, stoisz nad matką. Nikogo nie wezwiesz, za cienka jesteś. Będziesz płacić, Ira. Inaczej będę przychodzić tu codziennie. Będę siedzieć pod twoimi drzwiami. Będę czatować pod twoją pracą i krzyczeć na całą ulicę, że zostawiłaś męża, żeby umierał z głodu.
Znowu sięgnęła do rozsypanej biżuterii, próbując podważyć z dywanu złotą bransoletkę.
– I w ogóle – wysapała, schylając się – nalej mi herbaty. Z cytryną. I zrób kanapkę. Od nerwów spadł mi cukier. Dopóki nie zjem, nigdzie nie pójdę. A ty w tym czasie pomyśl, ile możesz przelać Olegowi teraz. Potrzebuję pięćdziesięciu tysięcy. Od razu, na kartę. Inaczej zostanę tu na noc. Prosto na tej kanapie.
To było już poza granicą dobra i zła. Ta kobieta nie tylko naruszała granice. Ona je niszczyła, deptała brudnymi butami, upajając się własną bezczelnością.
Była pewna, że Irina, ta inteligentna dziewczynka w białym płaszczu, przestraszy się skandalu. Przestraszy się hałasu. Przestraszy się, że wyjdzie na „złą”, i w końcu się wykupi. Tak zawsze robił Oleg. Tak zawsze robili wszyscy wokół Very Nikołajewny: ustępowali, byle nie wiązać się z obłąkaną babą.
Irina spojrzała na brudną plamę na tapicerce. Potem na kawał błota na dywanie. Potem na potylicę teściowej, która już rzeczowo macała dłonią po podłodze, zbierając cudze złoto.
W głowie Iriny zrobiło się krystalicznie jasno i pusto. Żadnych negocjacji. Żadnej dyplomacji. Czas słów skończył się pięć minut wcześniej.
Nie zaczęła krzyczeć. Nie zaczęła szukać telefonu, żeby dzwonić pod 112. Po prostu podeszła do kanapy, pochyliła się i twardym, stalowym chwytem wczepiła się w kołnierz drapowanego płaszcza Very Nikołajewny.
Materiał był gruby i szorstki, ale dłoń Iriny zacisnęła się na nim jak potrzask.
– Ej! Co ty wymyśliłaś?! – zawyła teściowa, czując, jak siłą ciągną ją do góry.
– Wstawać! – ryknęła Irina głosem, od którego zdawał się zadrżeć kryształ w żyrandolu. – Wstawać i wynosić się!
