Zapach dymu uderzył w nozdrza, zanim Olga zdążyła wysiąść z samochodu. Gęsty, tłusty, odświętny zapach, który powinien cieszyć, a zamiast tego ścisnął żołądek w supeł.
Jeszcze nie widziała, co dzieje się na działce, ale już wiedziała. Wiedziała po tym zapachu, po gwarze głosów za płotem, po samochodzie teścia zaparkowanym krzywo przy samej bramie, jakby gospodarz spieszył się i nie zdążył ustawić go prosto.
Torba wypadła jej z rąk na żwir ścieżki. Olga szła w stronę domu powolnym, ciężkim krokiem, jak idzie się na własną egzekucję, a z każdym krokiem głosy stawały się wyraźniejsze. Śmiech szwagierki. Bas teścia opowiadającego dowcip po raz dziesiąty. Brzęk kieliszków.
Na werandzie, przy grillu, w fartuchu, który Olga sama haftowała trzy lata temu, stał Stas. Szczęśliwy, rozgrzany od żaru węgli, przewracał szaszłyki z miną człowieka, który zorganizował najlepszą imprezę w swoim życiu.
– Olenko! – krzyknęła teściowa, widząc ją. – Czekamy, czekamy! Stasik mówił, że zaraz będziesz!
Olga zatrzymała się pośrodku podwórka. Rozejrzała się. Składane stoły, które przechowywała w szopie na rzadkie okazje, były ustawione w rzędzie i już uginały się od jedzenia. Mięso – wyraźnie drogie, wyraźnie nie to, co zwykle kupowali na osiedlowym targu, a z tego ekologicznego sklepu, do którego Olga zaglądała tylko przy specjalnych okazjach i zawsze wzdrygała się na widok cen. Butelki wina – też nie z tanich. Owoce w górze, warzywa do sałatki, zioła, sery.
– Co to wszystko ma znaczyć? – zapytała cicho, ale w tej ciszy było coś, co sprawiło, że rozmowy przy stole ucichły jedna po drugiej.
Stas odwrócił się, uśmiechając się tak szeroko, jakby czekał właśnie na to pytanie, żeby wyłożyć swój główny atut.
– Za twoją premię kupiłem mięso – powiedział dumnie, jakby mówił o bohaterskim czynie. – Rodzina przecież przyjeżdża na grilla. Trzeba uczcić twój awans jak należy!
I w tym momencie coś w środku Olgi pękło – ostatecznie, z cichym, ale wyraźnym trzaskiem, jak łamie się gałąź pod ciężarem śniegu, który gromadził się całą zimę.
Nie krzyknęła. Nie zapłakała. Stała tylko, a głowy wszystkich – teściowej, szwagierki, teścia, jego dwóch braci z żonami – powoli odwracały się w jej stronę, bo powietrze wokół niej stało się tak gęste, że można się w nim było udusić.
I nikt z nich jeszcze nie wiedział, co się teraz zacznie.
Aby zrozumieć, jak doszło do tego momentu, trzeba cofnąć się o kilka tygodni, do tamtego wieczoru, gdy Olga po raz pierwszy spróbowała wytłumaczyć mężowi, dlaczego jest zmęczona.
Siedzieli w kuchni ich miejskiego mieszkania, a Olga obracała w dłoniach filiżankę z wystygłą herbatą, dobierając słowa.
– Stas, chcę porozmawiać o działce – zaczęła.
– Co z działką? Znowu cieknie dach?
– Nie, z dachem wszystko w porządku. Chodzi o twoją rodzinę.
Podniósł wzrok znad telefonu, a w jego oczach już pojawiło się coś czujnego, jakby przeczuwał nieprzyjemną rozmowę.
– Co nie tak z rodziną?
– Stas, co weekend kogoś gościmy – powiedziała Olga, a w jej głosie przebiło się zmęczenie, które narastało miesiącami. – To twoja mama z tatą, to brat z żoną, to ktoś jeszcze. Pracuję cały tydzień, marzę o ciszy na działce, a zamiast tego gotuję, nakrywam stoły, zmywam naczynia po dziesięciu osobach.
– No, rodzina – wzruszył ramionami Stas. – Co im mam powiedzieć, nie przyjeżdżajcie?
– Chociaż poproś ich, żeby przywozili coś od siebie. Mięso, napoje. Teraz wszystko kupujemy my – czyli tak naprawdę ja, bo budżet mamy wspólny, ale to ja poświęcam więcej czasu na liczenie, na co nas stać.
Stas zmarszczył brwi, jakby Olga zaproponowała coś niemożliwego, niemal świętokradczego.
– Słuchaj, no wypadałoby. Powiedzą, że jestem skąpy, że nie mogę rodziców mięsem nakarmić.
– A mnie wypada wydawać trzecią część pensji na grille dla ludzi, którzy przyjeżdżają do nas odpoczywać, podczas gdy ja od piątej rano kroję warzywa? – Olga czuła, jak w piersi narasta gorycz. – Nie proszę, żebyśmy przestali się widywać. Proszę tylko o podzielenie się kosztami. Albo chociaż o uprzedzanie, żebym mogła się przygotować, a nie dowiadywać się o gościach, gdy samochód już parkuje przy bramie.
Stas westchnął, jak człowiek zmuszany do zrobienia czegoś wyjątkowo nieprzyjemnego.
– Dobra, dobra. Porozmawiam z nimi.
– Kiedy?
– Niedługo. Nie naciskaj.
Ale „niedługo” przeciągało się tygodniami. Każdy weekend powtarzała się ta sama historia: telefon od teściowej z radosną nowiną „wpadniemy” albo brat Stasa, który po prostu pojawiał się bez uprzedzenia z żoną i dziećmi, oczekując, że stół już jest nakryty. Olga milczała, zaciskając zęby, gotowała, uśmiechała się na siłę, a wieczorem, gdy goście się rozjeżdżali, padała na kanapę, nie mając sił nawet na rozmowę z mężem.
– Obiecałeś, że porozmawiasz – przypominała mu raz po raz.
– Porozmawiam – odpowiadał Stas, nie odrywając wzroku od ekranu. – Po prostu nie teraz.
Odpowiedniego momentu, jak się zdawało, nie było wcale.
A potem stało się coś, czego Olga się nie spodziewała, choć od dawna miała nadzieję: w pracy wezwał ją dyrektor i powiedział, że jej wysiłki z ostatniego roku nie pozostały niezauważone. Premia – solidna, taka, że Olga wychodząc z gabinetu, stała jeszcze pięć minut na korytarzu, nie wierząc własnym uszom. I awans – nowe stanowisko, nowa pensja, nowy gabinet.
W domu nie od razu znalazła słowa, by opowiedzieć o tym. Siedziała w kuchni, wpatrując się w kopertę z pieniędzmi, a potem wstała, poszła do sypialni i włożyła ją do pudełka, w którym trzymała ważne dokumenty.
– Stas, mam nowiny – powiedziała wieczorem, gdy wrócił z pracy.
– Jakie?
– Dostałam premię. I awans.
Stas uśmiechnął się, objął ją, szczerze się ucieszył – w tym Olga nie mogła go winić. Naprawdę był z niej dumny, mówił, że zasłużyła, że dawno powinno być docenione.
– Trzeba to uczcić! – zawołał.
– Uczcimy – skinęła Olga, a w głowie ułożyła jej się plan, staranny i przemyślany, jak wszystko, co robiła. – Od dawna chciałam wymienić pralkę. Stara się rozpadła, tak grzechocze, że sąsiedzi walą w ścianę. Myślę, że większość premii odłożę na nią, a resztę – na wakacje, może.
– Dobry pomysł – zgodził się Stas.
Olga nie podejrzewała, że w tej krótkiej rozmowie mąż usłyszał coś zupełnie innego niż to, co miała na myśli.
