„Moja synowa je ostentacyjnie, osobno od rodziny” – narzekała teściowa, nieświadoma grafiku zmian. „Je ostentacyjnie, osobno. Jakbyśmy nie byli jej rodziną”. Zinaida Pawłowna przyłożyła telefon do ucha i zniżyła głos, mimo że była jedyną osobą w mieszkaniu. „Chodź, Lariso. Zobaczysz”. Larisa Mielnikowa, lat 36, starsza audytorka w Biurze Kontroli Obwodu Samarskiego, słuchała matki i roztargniona układała stos raportów na biurku. Czwartek. Czwarta po południu. Wilgotna lutowa mgła wisiała nad oknem biura, a latarnie uliczne nad brzegami Wołgi już migotały. „Mamo, co masz na myśli mówiąc „wymagające”?” „Właśnie w tym tkwi problem. Siadamy przy stole, a jej nie ma. Jemy, a ona jest gdzie indziej. Potem wymyka się do kuchni, zmywa naczynia i je sama”. Jakby była obca. Andriej milczał. Dzieci zdążyły się do niej przyzwyczaić. Ale jestem matką i to boli. Larisa rozpoznała ten ton. Jej matka nie tylko narzekała. Ona oceniała. I oczekiwała, że ​​córka odpowiednio się zachowa. „Pójdę w sobotę” – powiedziała Larisa. „Załatwię to”. Odłożyła słuchawkę i odchyliła się na krześle. Marina, żona brata. Ma 29 lat. Pracuje jako ratownik medyczny w stacji pogotowia ratunkowego w Togliatti. Mają dwie córki: pięcioletnią Kiriuszę i trzyletnią Polinę. Mieszkają z teściową w trzypokojowym mieszkaniu przy ulicy Woroszyłowa; nigdy się nie wyprowadzili po śmierci jej ojca. Larisa nie widziała Mariny od sześciu miesięcy. Ostatni raz widziała ją w urodziny Poliny. Marina wyglądała wtedy na zmęczoną. Blada twarz, cienie pod oczami, niespokojne ręce: sprzątanie, podawanie, podawanie. Ale siedziała przy stole ze wszystkimi. Nawet się uśmiechnęła. Co się zmieniło przez te wszystkie lata? Sześć miesięcy? Zinaida Pawłowna Mielnikowa, lat sześćdziesiąt jeden, była wicedyrektorka szkoły nr 17, przeszła na emeryturę trzy lata temu. Jej mąż, Wiktor Siergiejewicz, zmarł na udar w wieku pięćdziesięciu ośmiu lat. Zostawił mieszkanie synowi; była to umowa ustna zawarta jeszcze za jego życia, bez testamentu. Larisa nie protestowała: mieszkała w Samarze od dawna, w swoim jednopokojowym mieszkaniu, z własnym życiem. Andriej pracował jako brygadzista w Togliattikauczuku, na zmiany: dwa dni pracy, dwa dni wolnego, a potem dwie nocne zmiany. Jego pensja wynosiła czterdzieści siedem tysięcy rubli. Marina, która pracowała jako kierowca karetki, zarabiała trzydzieści dziewięć tysięcy rubli. Dla całej piątki stanowiło to osiemdziesiąt sześć tysięcy. Emerytura Zinaidy Pawłowny wynosiła dwadzieścia jeden tysięcy trzysta rubli. Piętnaście wydawała na jedzenie dla wszystkich, resztę na leki i inne drobne wydatki. Mieszkanie nie było obciążone hipoteką, ale… Zostało odnowione w latach dziewięćdziesiątych: żółta tapeta, wzorzyste linoleum, żeliwne kaloryfery, które zimą tak się nagrzewały, że zaparowywały okna. W łazience kapał kran.Andriej obiecywał, że to naprawi, od dwóch miesięcy. W pokoju dziecięcym stało piętrowe łóżko, które Marina kupiła w Avito za cztery tysiące rubli. Marina malowała je na biało w sobotnie wieczory, kiedy dzieci już spały. Zinaida Pawłowna uważała, że ​​jej obowiązkiem jest zapewnić byt rodzinie. Obiad był o pierwszej. Kolacja o siódmej. Gotowała codziennie: barszcz, kotlety, owsiankę, kompot. Wszystko było jak w stołówce. Planowała menu z tygodniowym wyprzedzeniem, zapisywała je w niebieskim notesie i wieszała na lodówce za pomocą magnesu ze słonecznikiem. Marina nie pasowała do tego systemu. Nie dlatego, że nie chciała, ale dlatego, że jej zmiany zaczynały się o szóstej rano, potem o drugiej po południu i znowu o dziesiątej wieczorem. Była ratownikiem medycznym w elektrowni. To nie była praca biurowa. Dwanaście godzin na nogach, czasem szesnaście, jeśli kolega zachorował i musiała zastąpić go na zmianie. Wezwania wahały się od zawałów serca po pijackie bójki. W karetce nie ma przerwy na lunch. Kiedy Marina wróciła do domu z nocnej zmiany, rodzina zjadła już śniadanie. Przebrała się, zajrzała do dzieci, pożegnała się z Kiriuszą przed pokojem dziecięcym i położyła Polinę spać, jeśli teściowa nie zabrała jej na spacer. Dopiero wtedy jadła. Po cichu. W kuchni. Samotna. Bez rozgłosu. Po prostu dlatego, że tak robiła. Ale Zinaida Pawłowna dostrzegła coś jeszcze. Dostrzegła odrzucenie. Pogardę. Wyzwanie. Sobota. Larisa przyjechała porannym pociągiem z Samary. 10:20. Matka powitała ją w drzwiach, w szlafroku i kapciach, z miną, którą Larisa spokojnie określiła jako „tryb główny”: zaciśnięte usta, uniesiony podbródek, skrzyżowane ramiona. Pierś w pierś. „Proszę wejść. Przygotowuję obiad”. W mieszkaniu pachniało gotowanymi ziemniakami. Ziemniakami i smażoną cebulą. Zupa bulgotała na kuchence. Z salonu dobiegały głosy z kreskówek: wysokie i wesołe. Andriej miał dyżur; wróci o szóstej. Dzieci siedziały w sypialni: Polina, ubrana w rajstopy i koszulkę Luntik, budowała wieżę z klocków, a Kiriuszka robiła coś na kształt czołgu z plasteliny. Larisa szła korytarzem. Zajrzała do łazienki: ubrania dzieci suszyły się na sznurku, rozwieszone równo. Trzy szczoteczki do zębów stały w kubku na półce. Na pralce wisiała karteczka: „Andriej, spodnie Poliny są w koszu; wypierz je, jeśli zapomnisz”. Pismo było drobne i staranne. Od Mariny. „Gdzie jest Marina?” zapytała Larisa. „Ma dyżur. Od szóstej rano. Wróci o ósmej wieczorem. Albo o dziewiątej. Jak zawsze”. Larisa zdjęła kurtkę i powiesiła ją na wieszaku. Poszła do kuchni. Usiadła na stołku. „Mamo, powiedz mi więcej”. „Co cię właściwie martwi?” Zinaida Pawłowna postawiła filiżankę herbaty przed córką. Usiadła naprzeciwko niej i zaczęła mówić. „Staram się, Lariso. Staram się każdego dnia”.Gotuję dla wszystkich. Sprzątam. Opiekuję się dziećmi. A ona przychodzi i nawet nie siada do stołu. Mówię: „Marina, siadaj, wszystko gotowe”. A ona odpowiada: „Dziękuję, Zinaido Pawłowna, wrócę później”. I wyjmuje swoje pojemniki. Jak w szpitalu. Je osobno. W ciszy. Jakby nie potrzebowała mojego jedzenia. Jakby mnie nie potrzebowała. Głos Zinaidy Pawłowny drżał. Odwróciła się do okna. Larisa milczała. Czekała. „Nie jestem obca” – kontynuowała matka. „Mieszkam w tym mieszkaniu od dwudziestu lat. Kładę jej dzieci do łóżek. Kołyszę Polinę w nocy, kiedy bolą ją uszy. I je osobno. Jak we wspólnym mieszkaniu. Andriej mówi: „Mamo, nie bądź śmieszna”. Ale rozumiem. Czuję to”. „Co czujesz, mamo?” „Że myśli, że jest lepsza od nas”. Larisa wzięła łyk herbaty. Była za słodka; jej mama zawsze dosypywała trzy łyżeczki cukru. „Dobrze. Poczekam na Marinę. Porozmawiamy”. Marina wróciła o 8:40. Larisa usłyszała kliknięcie zamka błyskawicznego, dźwięk zdejmujących butów na korytarzu, szelest kurtki na wieszaku. Potem ciche kroki, jak u kogoś, kto przywykł do tego, że nie jest budzony. Marina weszła do kuchni. Zobaczyła Larisę. Zatrzymała się. „Cześć. Nie wiedziałam, że przyjdziesz”. „Cześć. Dzwoniła mama”. Marina skinęła głową. Wyglądała jak ktoś, kto przepracował czternastogodzinną zmianę jako kierowca karetki: blada twarz, zaczerwienione oczy, włosy spięte w kucyk z kilkoma wystającymi kosmykami. Na szyi miała ślady po stetoskopie…Blada twarz, czerwone oczy, włosy spięte w kucyk z kilkoma luźnymi pasmami. Na szyi miała ślady po stetoskopie…Blada twarz, czerwone oczy, włosy spięte w kucyk z kilkoma luźnymi pasmami. Na szyi miała ślady po stetoskopie…