Nie ruszyłam się z miejsca. Spojrzałam na Ilję. Mój mąż unikał mojego wzroku i bez przekonania grzebał widelcem w gorącym jedzeniu, jakby nagle to, co miał na talerzu, było najważniejszą rzeczą na świecie.
— To prawda? — zapytałam.
Inna roześmiała się głośno, niemal demonstracyjnie.
— A co w tym takiego? Przecież naprawdę pracujesz u Wadima na pół etatu. Czy po napisaniu kilku skryptów uznałaś już, że jesteś dyrektorką?
— Nie pracuję u Wadima.
— Oczywiście, że nie pracujesz — wtrącił w końcu Wadim, podnosząc wzrok. — Po prostu pomagamy sobie po rodzinie.
— Przez trzy lata?
Przy stole natychmiast zapadła cisza. Jeszcze chwilę wcześniej rozmowy nakładały się na siebie, ktoś przesuwał talerz, ktoś się śmiał, lecz po moim pytaniu wszystko nagle ucichło.
Wyjęłam telefon i położyłam go obok talerza.
— Anatoliju Wiktorowiczu, powiedział pan, że Inna opowiadała panu o mojej pracy?
Księgowy skinął głową z wyraźnym zakłopotaniem.
— Tak. Mówiła, że pomaga pani firmie w drobnych sprawach.
— W jakich dokładnie drobnych sprawach?
Wadim zmarszczył brwi.
— Polina, nie rób sceny.
— Nie robię sceny. Zadaję pytanie.
Kelner stojący niedaleko nas nagle zaczął bardzo uważnie zajmować się kieliszkami, najwyraźniej próbując udawać, że nie słyszy rozmowy.
Otworzyłam w telefonie folder z dokumentami. Znajdowały się tam umowy, wiadomości, raporty oraz rachunki, których nigdy nie wystawiłam. Każdego miesiąca zapisywałam wykonane prace: tworzenie kopii zapasowych, odzyskiwanie baz danych, zabezpieczanie serwerów, konfigurację tras oraz awaryjne interwencje.
— Oto lista prac z ostatniego roku — powiedziałam. — Jeśli pan chce, mogę wysłać kopię.
Anatolij Wiktorowicz spojrzał na ekran i spoważniał.
— To nie jest amatorska konfiguracja. Tutaj mamy pełny system zarządzania.
— Właśnie.
— A dlaczego w księgowości nie ma żadnych protokołów ani umów?
Spojrzałam na Wadima.
— Bo jesteśmy rodziną.
Inna prychnęła.
— O, zaczyna się. Zaraz będzie opowiadać, że sama uratowała cały biznes.
— Nie sama — odpowiedziałam spokojnie. — Uratowałam go po tym, jak wasz główny programista odszedł, a kopie zapasowe okazały się uszkodzone.
Wadim gwałtownie odstawił kieliszek.
— Polina, przestań.
— Dlaczego? Nieprzyjemnie słuchać prawdy?
— Chcesz zepsuć mi jubileusz?
— Nie. Chcę zrozumieć, dlaczego moją pracę nazywa się darmowym programem z internetu.
Inna wstała.
— Bo wyobrażasz sobie nie wiadomo co! Przyszłaś do tej rodziny z pustymi rękami, żyjesz na koszt Ilji, a teraz jeszcze żądasz pieniędzy od krewnych!
Powoli również wstałam.
— Z pustymi rękami?
— A co wniosłaś? Ani mieszkania, ani samochodu, ani znajomości. Tylko laptop i wieczne opowieści o swojej pracy.
— Samochód kupiłam sama.
— Na kredyt!
— Za własne pieniądze.
— A komu w ogóle potrzebny jest twój samochód?
Inna zrobiła krok w moją stronę i gwałtownie wyrwała mi kluczyki z ręki.
— Oddaj — powiedziałam.
— Wynoś się, gołodupcu!
Rzuciła kluczyki na stół, ale odbiły się od jego krawędzi i spadły na podłogę. Chwilę później Inna pochyliła się w moją stronę i splunęła mi w twarz.
Usłyszałam czyjeś gwałtowne westchnienie.
Ilja zerwał się z miejsca.
— Inna!
— Co? Niech zna swoje miejsce!
Wytarłam policzek serwetką. Ku własnemu zaskoczeniu byłam całkowicie spokojna. Nie dlatego, że mnie to nie zabolało. Po prostu właśnie w tej chwili coś we mnie ostatecznie się skończyło.
Schyliłam się i podniosłam kluczyki z podłogi.
— Wadim — powiedziałam — za trzydzieści pięć minut twoja firma przestanie korzystać z mojego systemu.
Zbladł.
— Nie odważysz się.
— Odważę się.
To nie był szantaż
— To jest szantaż? — zapytał Wadim.
— Nie. To zakończenie darmowej usługi.
— Nie możesz wyłączyć systemu w środku pracy!
— Mogę. System znajduje się na moich serwerach, został opracowany przeze mnie i nigdy nie został przekazany waszej firmie na podstawie umowy.
Anatolij Wiktorowicz natychmiast wyjął telefon.
— Wadimie Siergiejewiczu, naprawdę nie mamy żadnych dokumentów dotyczących przekazania praw?
Wadim milczał.
Włączyłam nagranie ekranu. Widać było na nim kopie zapasowe, panele dostępu oraz listę użytkowników.
— Nie zamierzam niszczyć waszych danych — powiedziałam. — W ciągu trzydziestu pięciu minut otrzymacie archiwum wszystkich informacji należących do firmy. Oprogramowanie i infrastruktura serwerowa pozostają jednak moje.
— Rozumiesz, że przez ciebie mogą stanąć dostawy? — Wadim niemal krzyczał.
— Właśnie dlatego daję ci trzydzieści pięć minut. Przez trzy lata mogliście choć raz podpisać ze mną umowę.
— Przecież jesteśmy rodziną!
— Kiedy trzeba było ratować biznes, rodzina była bardzo ważna. Kiedy poprosiłam o zapłatę za swoją pracę, usłyszałam, że powinnam być wdzięczna za możliwość „posiedzenia przy komputerze”.
Ilja przez cały ten czas stał obok, blady i wyraźnie zagubiony.
— Pol, może nie trzeba aż tak ostro?
Odwróciłam się do niego.
— Ilja, słyszałeś, co ona powiedziała? Widziałeś, co zrobiła?
Spojrzał na siostrę, lecz Inna zdążyła już odwrócić wzrok.
— Była pod wpływem emocji.
— Upokarzała mnie przez cały wieczór.
— Ale pluć nie powinna — powiedział cicho.
— Nie powinna. A ty powinieneś był zatrzymać ją znacznie wcześniej.
Wadim sięgnął po telefon.
— Polina, porozmawiajmy osobno. Ustalimy kwestię zapłaty.
— Jaką kwestię?
— Zapłacę ci za ostatni rok.
— Nie.
— Za dwa lata.
— Nie.
— To ile chcesz?
— Nie chcę się targować. Chcę, żebyś zrozumiał jedno: darmowej pracy już nie będzie.
— Zniszczysz firmę.
— Firmy nie niszczy moja decyzja. Niszczy ją przekonanie, że przez lata można korzystać z czyjejś pracy za darmo, a potem jeszcze upokarzać tę osobę z powodu jej własnego samochodu.
Anatolij Wiktorowicz ostrożnie zapytał:
— Co się stanie po wyłączeniu?
— Dostęp do systemu zostanie zamknięty. Przekażę archiwa i instrukcje. Jeśli firma będzie chciała nadal korzystać z programu, zostanie podpisana oficjalna umowa obejmująca zapłatę za stworzenie systemu, licencję i wsparcie techniczne.
— Ile? — zapytał Wadim.
Podałam kwotę.
Przy stole ponownie zapadła całkowita cisza.
Inna wybuchnęła śmiechem.
— Oszalałaś! Za takie pieniądze można zatrudnić cały dział!
— To zatrudnijcie.
— Wadim, nie zgadzaj się!
Wadim jednak już w myślach kalkulował. Wiedział, że nowy zespół nie zrozumie całego systemu w jeden dzień. Wiedział również, że jego ciężarówki były już od tego systemu zależne.
— Masz jakieś rozwiązanie awaryjne? — zapytał.
— Mam własny projekt, który od dawna chciałam rozwijać.
— Zaplanowałaś to wszystko?
— Nie. Planowałam spokojnie żyć i nie tłumaczyć dorosłym ludziom, dlaczego moja praca ma wartość.
Odliczanie trzydziestu pięciu minut
Razem z Anatolijem Wiktorowiczem odeszliśmy w stronę okna. Zadawał mi pytania dotyczące archiwum, a ja odpowiadałam krótko i konkretnie.
Po dwudziestu minutach dostałam wiadomość od dyspozytora Wadima:
„System wymaga potwierdzenia dostępu. Co się dzieje?”
Pokazałam ekran Wadimowi.
— Widzisz? Już się zaczęło.
— Zatrzymaj wyłączanie.
— Zostało ci piętnaście minut.
— Polina, zapłacę teraz.
— Nie potrzebuję obietnic.
— Przeleję pieniądze.
— Najpierw umowa.
— W nocy?
— Masz podpis elektroniczny.
Wadim wyjął laptop. Anatolij Wiktorowicz skontaktował się z prawnikiem przebywającym w innym mieście. Inna chodziła nerwowo obok nas i domagała się przerwania rozmów.
— Wadim, nie poniżaj się przed nią!
— Zamknij się, Inna.
Znieruchomiała.
— Co powiedziałeś?
— Powiedziałem, żebyś się zamknęła.
— Przez tę biedaczkę na mnie krzyczysz?
Wadim po raz pierwszy tego wieczoru spojrzał na nią z autentyczną złością.
— Rozumiesz, że to właśnie ona przez trzy lata utrzymywała cały system? Rozumiesz, że bez niej nie możemy teraz wysłać ani jednego samochodu?
— To kogoś zatrudnimy!
— Kogo? W piętnaście minut?
Inna otworzyła usta, ale nie znalazła odpowiedzi.
Ilja podszedł do mnie.
— Pol, nie wiedziałem, że to aż tak poważne.
— Wiedziałeś.
— Myślałem, że Wadim tylko od czasu do czasu prosi cię o pomoc.
— Widziałeś, jak pracowałam nocami.
— Nie rozumiałem…
— Nie chciałeś rozumieć.
Opuścił głowę.
Spojrzałam na zegarek. Zostało siedem minut.
Prawnik przesłał umowę. Uważnie sprawdziłam każdy punkt. Wadim podpisał dokument podpisem elektronicznym, a następnie wysłał pierwszą płatność.
Dopiero wtedy przekazałam archiwum i instrukcje.
— Zostały dwie minuty — powiedziałam.
— To wszystko? — zapytał Wadim.
— Nie. Teraz zaczyna się normalna praca.
Wyłączyłam stary dostęp.
W tej samej chwili zadzwonił telefon Anatolija Wiktorowicza. Odszedł kawałek dalej, wysłuchał rozmówcy, po czym wrócił z poważną miną.
— Samochody znów są widoczne na mapie. Dyspozytorzy otrzymali archiwum.
Wadim wypuścił powietrze i usiadł.
Inna zacisnęła usta.
— Jesteś zadowolona?
Odwróciłam się w jej stronę.
— Nie.
— Dlaczego? Przecież dostałaś to, czego chciałaś.
— Dostałam zapłatę za swoją pracę. Zadowolona będę wtedy, kiedy moja rodzina nauczy się mnie szanować bez zmuszania mnie do ciągłego udowadniania własnej wartości.
Odwróciła się.
— Żadna z ciebie rodzina.
— Po dzisiejszym wieczorze uczucie jest wzajemne.
